طرح مسکن مهر ، " مهمترین ابتکار دولت نهم " برای ساماندهی بازار مسکن محسوب می شود که با وجود فراز و نشیب هایی ، به نتایج خوبی رسیده و در دولت دهم نیز مورد توجه است.

ساماندهی بازار و تعدیل قیمت ، افزایش امید برای خانه دار شدن بخش مهمی از شهروندان فاقد مسکن ملکی ، ایجاد ظرفیت خوب برای عرضه زمین در کنار حذف قیمت زمین از هزینه تمام شده تولید مسکن از دستاوردهای آن است.
این طرح که در سال 1386 آغاز شد نشان داد دولت برای مبارزه با هر گونه " نافرمانی های اقتصادی" در این بازار آماده است و برنامه دارد.
ارزش اقتصادی این طرح ان است که طرف اصلی خدمات رسانی خود را دهک های جمعیتی کم درامد قرار داده است و تلاش می کند تا بازار مسکن در کشور نخستین بار وارد نظم اقتصادی شفاف شود و از هر گونه کاغذبازی و تورم سازی بدون منطق اقتصادی رها شود.
پس از افزایش قیمت مسکن درسال 1385 که با نافرمانی اقتصادی یکی از بانک های خصوصی ایجاد شد ، دولت درپی راهکـاری برای رفع معضل مسکن برآمد و نخستین بار در قـالب تبصره 6 قـانون بودجه سـال 1386 کل کشور ، تسهیلاتی در قالب طرح مسکن مهر تصویب کرد.
انباشت تاریخی مشکلات بازار مسکن باعث شده بود تا ضریب امیدواری هموطنان متقاضی برای صاحب خانه شدن به تدریج کاهش یابد اما طرح مسکن مهر این روند را بر عکس کرده است.
بازار مسکن در 30 سال اخیر همواره با رشد بلندمدت قیمت ها و تثبیت موقتی همراه بوده است و فقط برای نخستین بار در دولت نهم قیمت ها به شدت کاهش یافت و این کاهش به اجاره خانه ها نیز رسید. البته ساماندهی نظام اجاره بهای مسکونی طرح دیگری می خواهد.
* کاهش قیمت مسکن
سیاست های دولت در بخش مسکن قیمت ها را 20 درصد کاهش داده است.
قیمت مسکن در بیش از یک سال اخیر برای " نخستین بار" روندی کاهشی را اغاز کرده که در بیش از سه دهه اخیر "بی سابقه" است.
رئیس اتحادیه مشاوران املاک مسکن می گوید : بازار مسکن به ثبات خوبی رسیده است و با توجه به عبور از فصل تابستان و جابجایی اجاره نشینان، قیمت مسکن قطعا افزایش نخواهد یافت.
مصطفی قلی خسروی با اشاره به کاهش 20 تا 35 درصدی درصدی قیمت مسکن در نقاط مختلف کشور در مقایسه با پارسال می افزاید : عده ای شایعه می کردند که بعد از انتخابات ، قیمت مسکن افزایش می یابد ، اما دولت و مسئولان با هوشیاری در بازار مسکن عمل می کنند و حمایت از طرف تولید مسکن به ساماندهی و ثبات بیشتر این بازار کمک خواهد کرد. وی اظهار می دارد : دولت می تواند با اختصاص تسهیلات ساخت مسکن به انبوه سازان به تقویت عرضه در این بازار کمک کند و در ادامه این تسهیلات از طریق انبوه سازان به خریداران واگذار شود.
قلی خسروی تصریح می کند : دوران رشد قیمت مسکن به شکل بی رویه بسر رسیده و دولت با تسلط بر بازارآهن و سیمان و اجرای سیاست مسکن مهر که در دوره وزیرجدید مسکن و شهرسازی نیز با جدیت دنبال می شود، بازار را کنترل خواهد کرد.
* طرح مسکن مهر ؛ اجرای خوب می خواهد
وزیر مسکن و شهرسازی گفته است : 30 هزار میلیارد ریال خط اعتباری از سوی بانک مرکزی برای تسریع در اجرای طرح مسکن مهر اختصاص یافته است.
این خط اعتباری برای شهرهایی که کمتر از 25 هزار نفر جمعیت دارند ؛ در نظر گرفته شده است.
این 30 هزار میلیارد ریال هم اکنون در بین استانها توزیع شده و در اختیار بانک های مسکن اقصی نقاط کشور قرار گرفته است تا تسهیلات آن برای اجرای هر چه سریعتر طرح مسکن مهر پرداخت شود.
بر اساس مصوبه دولت ؛ شهرداری ها ؛ شرکت های برق منطقه ای ؛ آب و فاضلاب و غیره موظف به همکاری و فراهم کردن شرایط برای اجرای مسکن مهر شده اند.
علی نیکزاد قول داده است در چهار سال آینده ، با برنامه ریزی دقیق تمام تلاش خود را برای متعادل کردن بازار مسکن، شتاب در اجرای طرح مسکن مهر و استفاده از توان انبوه سازان برای افزایش عرضه مسکن متمرکز کند.
نیکزاد تاکید کرده است : باید طرح مسکن مهر با شتاب بیشتری به مقصد برسد و از توان مالی، فنی و تجارب انبوه‌سازان در جهت تولید مسکن با رویکرد تامین نیاز زوج‌های جوان و گروه‌های کم درآمد استفاده خواهیم کرد. وی معتقد است چنانچه مسکن مهر فعال شود بخش مسکن از رکود خارج خواهد شد.

* معرفی 5 / 1 میلیون نفر
گزارش ها نشان می دهد حدود 1.5 میلیون نفر از 4 میلیون ثبت نام شده طرح مسکن مهر واجد شرایط شناخته و به وزارت مسکن معرفی شدند.
سالیانه باید یک و نیم میلیون واحد مسکونی جدید نیز ایجاد شود تا حجم عرضه و تقاضا به تعادل برسد. 200 هزار واحد مسکونی باید در طول سال در روستاها و 800 هزار واحد در شهرها ساخته شود که با همکاری بخش خصوصی انجام می شود.
برای پوشش دادن به نیازهای بخش مسکن، تعاونی ها نیز باید سالیانه 500 هزار واحد مسکونی جدید در کشور ایجاد کنند تا به یک و نیم میلیون واحد برسد.
اجرای موثر طرح مسکن مهر به همکاری وزارت های امور اقتصادی و دارایی ، صنایع و معادن ، بازرگانی و بانک مرکزی و همراهی خوب متقاضیان نیاز دارد و اگر یک بخش ، سستی کند این طرح هم کند پیش خواهد رفت.
برخی گزارش ها حاکی از کندی اجرای طرح مسکن و انصراف تعدادی از متقاضیان است.
محمد عباسی وزیر تعاون در این باره می گوید : بر اساس قانون آنچه که دولت در طرح مسکن مهر بر عهده وزارت تعاون گذاشته است، بدون مشکل و طبق برنامه انجام شده است. وزیر تعاون تاکید کرد: اگر در بخشهایی از ساخت و ایجاد پروژه های مسکن مهر کندی و عقب افتادگی مشاهده می شود مربوط به عملکرد وزارت تعاون نیست، بلکه در بخش هایی هم کار مربوط به وزارت مسکن و سیستم بانکی است. وی همچنین در مورد کندی و در برخی موارد عدم پرداخت تسهیلات 14 میلیون تومانی ساخت مسکن مهر که توسط دولت بر عهده شبکه بانکی کشور گذاشته شده است، افزود: برای حل این مشکل با بانک مرکزی و سایر دستگاههای مرتبط رایزنی شده تا در پرداخت تسهیلات تسریع حاصل شود.
بخش مهمی از افرادی که در سایت وزارت تعاون ثبت نام کرده اند، شرایط 4 گانه عدم استفاده از امکانات دولتی، متاهل بودن، سکونت در منطقه مد نظر متقاضی و همچنین صاحبخانه بودن را نداشته اند.
با توجه به معرفی حدود یک و نیم میلیون نفر از سوی وزارت تعاون به وزارت مسکن، 50 درصد انها زمین برای احداث واحد مسکونی گرفته اند. با توجه به رعایت الگوی مصرف در بخش ساختمان، ساخت واحدهای مسکونی طرح مسکن مهر به صورت 75 متری در نظر گرفته شده است.
* بهره برداری از طرح مسکن مهر 
1389 سال تحویل واحدهای مسکونی مهر خواهد بود. البته امسال هم بخشی از مسکن های این طرح به بهره برداری خواهد رسید.
سال 1386 حدود 15 هزار هکتار زمین اجاره ای 99 ساله به تعاونی های مسکن مهر واگذار شد.در هر هکتار ساخت 60 تا 80 واحد مسکونی طراحی شده است. ساخت حداقل سه میلیون واحد مسکونی در طرح مهر پیش بینی شده است که البته محدودیتی ندارد و تا پوشش تمام متقاضیان ادامه خواهد داشت.
دولت 70 درصد قیمت ساخت و ساز در زمین های اجاره ای 99 ساله را به صورت وام تامین می کند. اگر نظام بانکی به خوبی برای تامین منابع مورد نیاز طرح مسکن مهر وارد عمل شود دستارودهای این طرح دیگر بازارهای اقتصادی را هم تحت تاثیر مثبت قرار خواهد داد.
* اقتصاد مسکن فراتر از مهر
اقتصاد مسکن را نباید فقط در اجرای طرح مسکن مهر محدود کنیم بلکه دولت می تواند از ظرفیت عوامل و منابع دیگر هم برای تحریک طرف تولید مسکن استفاده کند.
رئیس اتحادیه مشاوران املاک کشور خواستار وضع مالیات بر زمین های مسکونی ، خانه های کلنگی و خالی است و می گوید : باید طرح های توسعه تولید مسکن تقویت شود.
قلی خسروی می افزاید: پیش بینی می شود اواخر فصل پاییز روند خرید واحدهای مسکونی کلنگی برای ساخت وساز آغاز شود که تا حدودی فعالیت در این بخش را رونق خواهد بخشید.
طرح نوسازی بافت های فرسوده هم از ظرفیت خوبی برای افزایش تولید مسکن برخوردار است. اما طرح مسکن مهر جزو موفق ترین طرح هایی دولت نهم است که الگوی خوبی برای اینده خواهد بود.
دامنه زمانی اثربخشی این طرح بیش از 4 یا 8 سال است و مسیر را برای اجرای طرح های مشابه هموار تر خواهد کرد. باید باور کنیم با امکانات موجود می توان بازارهای اقتصادی را توسعه داد و باید از همه ظرفیتهای استفاده شود .
ارزش این سیاست ، این است که بهره برداری از حداکثر ظرفیت عرضه را در بازار مسکن مدیریت کند.
طرح مسکن مهر همیشه می تواند ظرفیت عرضه را فراتر از تقاضای مسکن ارتقا دهد و دیگر دلالان و اسطه گران نمی توانند بحران سازی کنند.
با توجه به کاهش قیمت مصالح ساختمانی می توان هزینه تمام شده ساخت و ساز را کاهش داد که به معنی تحریک طرف تقاضای موثر ( دارای قدرت خرید) است.
طرح مسکن مهر موقعی موفق خواهد شد که از تمام ظرفیت برای هدایت و تنظیم بازار و طرف های عرضه و تقاضا استفاده کند. این رویکردها و طرح باید با ابزارسازی نوین در بازارهای پول، کار ، کالا و سرمایه هم مورد توجه قرار گیرد.

 

تهيه کننده :بخش انفورماتيک ايستا فرم
منبع : واحد مرکزي خبر