در يك مركز مطالعاتي وابسته به وزارت مسكن پيشنهاد شده، برنامه تلويزيوني «90» درباره «مسكن مهر» تحقيق كند. اين پيشنهاد كه روز گذشته در ميزگردي در مركز مطالعات شهرسازي مطرح شد، اگرچه به ظاهر عجيب به نظر ميرسد، اما اجراي آن شايد بتواند به شناسايي عاملاني كه باعث شدند طرح مسكن مهر كند پيشرود، كمك كند. ناصر رزقخواه پيشنهادكننده تحقيق 90 از مسكن مهر در ميزگرد «مسكن مهر از ضرورتها تا فرصتها» گفت: اگر رسانه ملي در برنامهاي شبيه به 90 با حضور مجري توانمند و مطلعي همچون مجري 90، مسكن مهر را با نقد منصفانه به چالش بكشد بطور قطع گلوگاههاي موجود در اين طرح ملي شناسايي خواهد شد و مسوولان مجبور ميشوند در اين برنامه نسبت به متقاضيان پاسخگو باشند ضمن اينكه در جريان پرسش و پاسخ، يكسري ضد و نقيضها هم بيرون خواهد آمد. به گزارش دنياي اقتصاد، در ابتدای این ميزگرد مهندس سید علیرضا قهاری - ريیس مرکز تحقیقات و مطالعات معماری و شهرسازی ایران- سعی کرد طی سخنانی کارشناسان حاضر در جلسه را متقاعد کند که مسکن مهر با همه نقدهایي که به اجرای آن وارد است، اما میتواند فرصتهایی را برای ساختوساز در کشور فراهم کند که فراتر از خانهدار شدن مردم است. به گفته وي به عنوان مثال، عبور از سنتیسازی به صنعتیسازی از جمله بارزترین دستاوردهای این پروژه ملی میتواند باشد که در صورت تحقق آن ساختوساز کشور متحول خواهد شد. اما نگاه انتقادآمیز کارشناسان حاضر در اين ميزگرد باعث شد تا این بحث مغفول واقع شود و بیش از هرچیز به نقد مسكن مهر پرداخته شود. سردرگمی مردم و مسوولان در این راستا مهندس ناصر رزق خواه كارشناس مسكن تاکید کرد: با توجه به تبلیغات فراوان پیرامون مسکن مهر از یک طرف و با توجه به امیدواری فراوان مردم برای خانهدار شدن از رهگذر این طرح، پیشنهاد میدهم برنامهای در قالب برنامه نود برای مسکن مهر ساخته شود. وی گفت: در این برنامه پرمخاطب بايد حرفها و اظهارات مسوولان پخش و سپس آنها را در کنار هم قرار دهند تا به سادگی تناقضگویی مسوولان آشکار شود. رزقخواه افزود: فراز و نشیبهای طرح مسکن مهر کاملا بیانگر سردرگمی دولت در اجرای این طرح است و متاسفانه مردم نیز به تبع آن سردرگم شدهاند و هر روز از ما میپرسند که سرنوشت طرح چه میشود و از سویی تا به حال بسیاری از مردم نه تنها خانهدار نشدهاند، بلکه نگران هستند که یک میلیون تومانی که بابت وام آمادهسازی پرداخت کردهاند چگونه پس بگیرند. نامهربانی مسکن مهر با طرح جامع دکتر حمیده امکچی، کارشناس مسکن نیز اظهار داشت: نگاهی به فراز و فرودهای طرح مسکن مهر بیانگر آن است که این طرح نمیتواند به عنوان یک نقطه اتکا برای نهادینه کردن صنعتیسازی در ساختوسازهای کشور ما تلقی شود. وی گفت: به عنوان مثال واگذاری مدیریت تقاضا و ساخت به تعاونیها، سپس واگذاری امر ساخت به انبوهسازان و بعد انحلال تعاونیهای مسکن و در نهایت واگذاری امر ساخت به گروههای 2 الی 3 نفره و حذف انبوهسازان از این فرآیند کاملا بیانگر آن است که این طرح به هیچ عنوان قادر نخواهد بود تحولی در ساختوساز کشورمان ایجاد کند. امكچي خاطرنشان ساخت: طرح مسکن مهر با عجله و بدون اتکا به تجربه به تصویب رسید و اگر این پروژه به تاسی از نامش که کلمه مهر را به یدک میکشد نگاه مهرآمیزی به طرح جامع مسکن داشت، قطعا شاهد این همه فراز و نشیب در آن نبودیم. بایدها و نبایدهای مسکن مهر در همین حال دکتر احمدرضا سرحدی - کارشناس مسکن – دولت و مسوولان مربوطه را در برابر سوالی قرار داد و تصريح كرد: گفته شد سالانه 5/1میلیون واحد مسکونی برای مردم ساخته ميشود و زمین را رایگان و وام را هم در اولین فرصت به آنها اعطا ميكنند، حال این همه وعده و وعیدها چه نتیجه عملی داشته است؟ وی تصریح کرد: در بخش واگذاری زمین بیشترین معضل کمبود زمین دامنگیر شهرستانها بوده است، اما حال دولت به جای اینکه نظری به بافتهای فرسوده کند و از این رهگذر اقدام به تامین زمین کند با بدترین امکان سنجی ممکن زمین واگذار کرده است. به عنوان مثال از جمله این مکانها بوئینزهرا است که هزینه اقتصادی ایاب و ذهاب آن برای کسانی که محل کارشان در تهران است آنقدر زیاد است که برای این افراد زاغهنشینی به مراتب بهصرفهتر است. وی تاکید کرد: در همین حال در قالب این طرح به برخی از شهرهای زیر 25هزار نفر جمعیت که در واقع روستا محسوب میشوند زمین رایگان واگذار شده است، این در حالی است که روستاها مشکل زمین ندارند بلکه مشکل بافتهای فرسوده و مقاومسازی بناهای آن در اولویت است که در این راستا باید وام براي نوسازي اعطا میشد که این مهم عملی نشد. سرحدي گفت: بر این اساس دولت در جایی که میتوانست زمین دهد، این کار را نکرد و از سوی دیگر در فرصت دیگر که میتوانست وام ارائه دهد، اقدامی انجام نداد. شفافسازی نشده بود علاوه بر این حسن محتشم، عضو هیاتمدیره انجمن انبوهسازان استان تهران نیز گفت: شاید دولت در روند مسکن مهر نیتش خیر بوده است، اما فقدان برنامهریزی باعث شده است نتایج مد نظر محقق نشود. وی گفت: مسلما این پروژه که با هدف تامین مسکن اقشار آسیبپذیر تعریف شده است، نمیتواند به لحاظ ماهیت مورد انتقاد قرار گیرد. محتشم تاكيد كرد: دولت در ابتدای این طرح اعلام کرد که قیمت زمین را از قیمت مسکن کسر خواهد کرد و در نتیجه قیمت مسکن کاهش خواهد یافت و تسهیلات لازم را به این طرح تزریق خواهد کرد. این در حالی است که در حال حاضر زمین و تسهیلات لازم ارائه نشده است. محتشم افزود: در همین حال دولت میگوید هزینه ساخت با مترمربعی 300هزار تومان امکانپذیر است و برای اینکه این وعده را در ظاهر محقق کند بر اساس شیوه نامه مسکن مهر که اخیرا در هیات دولت تصویب شد عنوان کرد كه ساخت مسکن مهر تا مرحله سفت کاری قابل بهرهبرداری است، این درحالی است که در پی این اقدام مسکن مهر تبدیل به کارگاهی ساختمانی خواهد شد. وی تاکید کرد: چراکه به عنوان مثال یک روز صاحبخانهای تصمیم میگیرد کف خانهاش را موزاییک کند و چند ماه بعد نیز ممکن است نظرش عوض شود و بخواهد آن را تبدیل به پارکت کند و مجموع این اقدامات مسکن مهر را مبدل به یک کارگاه ساختمانی خواهد کرد. محتشم گفت: اگر دولت اقدام به شفافسازی کند و همچنین گوش شنوایی داشته باشد میتواند با اتکا به یکسری راهکارهای عملی، این پروژه را از حالت فعلی خارج سازد. ضعف قابلیت سرمایهپذیری زمینهای مسکن مهر در ادامه ميزگرد ديروز در مركز مطالعات معماري و شهرسازي، مهندس محمد مهدی مافی – بازرس انجمن انبوهسازان استان تهران -گفت: قابليت سرمايهپذيري زمين در شمال شهر تهران زياد است، اما هرچه به مركز شهر نزديكتر ميشویم، از این قابلیت کاسته میشود و به همین خاطر بلند مرتبهسازی از شمال به جنوب کم میشود و این کاهش به جايي ميرسد كه به نقطه صفر نزديك ميشويم. وی افزود: بر این اساس اکثر زمینهای مسکن مهر قابلیت سرمایهپذیریشان کم است. این کارشناس مسکن افزود: البته زمینهايی که در این طرح مرغوب بودهاند، ساختوساز در آن با سرعت صورت گرفته است و تعاونیها و همچنین انبوهسازان با رغبت فراوان ساختوساز را آغاز کردهاند. مافی تاکید کرد: مولفههايی نظیر امکانات زیربنایی و زیستی و رفاهی و ... در افزایش یا کاهش توجیه اقتصادی سرمایهگذاری در زمینهای مسکن مهر دخیل است که با توجه به اینکه اکثر زمینهای مسکن مهر فاقد امکانات زیربنایی هستند، همین امر باعث شده تا سرمایهگذاران به این پروژه جذب نشوند و در نتیجه مشکلات زیادی برای این پروژه ملی رخ داده که امیدواریم با دوراندیشی مرتفع شوند. مکانیابی نادرست، احتمال شکست از دیگر سو دکتر حميد ماجدی، کارشناس مسکن نیز گفت: مکان یابی نادرست زمینهای مسکن مهر شکست این پروژه را محتمل ساخت. وی افزود: در همین حال با آنکه دولت اعلام کرده بود که یک میلیون تومان آورده نقدی برای آمادهسازی زمینهای این طرح لازم است، اما در واقع 8میلیون تومان هزینه آمادهسازی زمینهای این طرح است. ماجدی گفت: علاوهبر این با توجه به هزینههای گزاف ساختوساز نتیجه این شد که تسهیلات تخصیص یافته تکافوی هزینههای ساختوساز را نداشته باشد. وی تاکیدکرد: دولت برای چنین پروژهای ساختوساز به روش تعاونیسازی را تعریف کرد، اما با توجه به اینکه در شرایط فعلی کشورمان روحیه تعاون در بین مردم ما حاکم نیست، این روش ساخت به مشکل برخورد. وی تصریح کرد: اما دولت به جای اینکه به فکر راهکار برای حل این معضل باشد، صورت مساله را پاک کرد و ساختوساز به روشهای 2 الی 3 نفره را تصویب کرد که نتیجه آن رواج حاشیهنشینی خواهد شد. ماجدی تاکید کرد: در مجموع واگذاری زمین در قالب 99 ساله طرح مثبتی بود اما از سوی دیگر دولت باید با ابزارهای مالی این طرح را سامان دهد.